فاطمه رکیده
کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری مرکز
تماس و مشاوره
تصرف عدوانی حقوقی و کیفری

تصرف عدوانی حقوقی و کیفری

تصرف عدوانی زمانی مطرح می‌شود که شخصی مالی غیرمنقول را بدون رضایت متصرف سابق و بدون مجوز قانونی از تصرف او خارج کند. این موضوع ممکن است از مسیر حقوقی یا در شرایط مقرر قانونی از مسیر کیفری پیگیری شود.

در دعوای حقوقی تصرف عدوانی، محور اصلی معمولاً سبق تصرف خواهان، تصرف بعدی خوانده و عدوانی بودن آن است؛ برخلاف خلع ید که مالکیت خواهان نقش اصلی دارد. انتخاب مسیر حقوقی یا کیفری باید پس از بررسی دقیق ادله انجام شود.

درخواست مشاوره

تصرف عدوانی حقوقی و کیفری چیست؟

بر اساس ماده ۱۵۸ قانون آیین دادرسی مدنی، دعوای تصرف عدوانی ادعای متصرف سابق است مبنی بر اینکه دیگری بدون رضایت او مال غیرمنقول را از تصرف وی خارج کرده و اعاده تصرف را می‌خواهد. در مسیر کیفری نیز تحقق عنوان مجرمانه نیازمند احراز شرایط قانونی و سوءنیت است و صرف اختلاف مالکیت برای محکومیت کیفری کافی نیست.

ارکان دعوای حقوقی

سبق تصرف خواهان، لحوق تصرف خوانده و عدوانی بودن تصرف سه عنصر اصلی هستند. سند مالکیت می‌تواند اماره‌ای بر سبق تصرف باشد، اما دعوا اساساً بر وضعیت تصرف استوار است. شهادت، معاینه محل، گزارش انتظامی، تصاویر و اسناد بهره‌برداری ممکن است مؤثر باشند.

تصرف عدوانی حقوقی و کیفری

مراحل معمول بررسی و پیگیری

اثبات سبق تصرف

مدارک و شواهد تصرف پیشین خواهان جمع‌آوری می‌شود.

اثبات تصرف بعدی خوانده

زمان و نحوه ورود خوانده به ملک بررسی می‌شود.

احراز عدوانی بودن

نبود رضایت یا مجوز قانونی برای تصرف جدید نشان داده می‌شود.

صدور و اجرای حکم

در صورت احراز شرایط، حکم رفع تصرف و اعاده وضع صادر و اجرا می‌شود.

تفاوت با خلع ید

در خلع ید، خواهان بر مالکیت خود تکیه می‌کند و علیه متصرف غیرمجاز اقدام می‌کند؛ در تصرف عدوانی حقوقی، سبق تصرف خواهان و عدوانی بودن تصرف خوانده اهمیت اصلی دارد. انتخاب عنوان اشتباه ممکن است موجب رد یا طولانی شدن دعوا شود.

مطالب مرتبط

سوالات متداول

خواهان باید مالکیت خود را به نحو قابل پذیرش اثبات کند. در املاک ثبت‌شده، سند رسمی مالکیت نقش محوری دارد.
خلع ید علیه متصرفی مطرح می‌شود که بدون مجوز ملک را در اختیار دارد؛ تخلیه معمولاً زمانی است که تصرف ابتدا با قرارداد مانند اجاره مجاز بوده و سپس ادامه آن فاقد مجوز شده است.
در خلع ید محور اصلی اثبات مالکیت است؛ در تصرف عدوانی حقوقی، سبق تصرف خواهان و لحوق تصرف خوانده و عدوانی بودن آن اهمیت دارد.
تصرف شریک در ملک مشاع قواعد خاص دارد. امکان طرح دعوا و نحوه اجرای حکم باید با توجه به سهم مشاع، اذن سایر شرکا و نوع تصرف بررسی شود.
در صورت وجود شرایط، مطالبه اجرت‌المثل ایام تصرف می‌تواند همراه یا جداگانه مطرح شود و معمولاً ارزیابی میزان آن به کارشناسی نیاز دارد.
چون دعوا مربوط به مال غیرمنقول است، اصولاً دادگاه محل وقوع ملک صالح است؛ صلاحیت دقیق با توجه به وضعیت و خواسته‌های پرونده بررسی می‌شود.
ابتدا باید سابقه تصرف، حدود ملک و نحوه ورود یا تصرف شخص مقابل بررسی شود. بسته به مدارک، رفع تصرف عدوانی، خلع ید یا دعوای مزاحمت می‌تواند مطرح باشد.
در تصرف عدوانی حقوقی، سبق تصرف خواهان و تصرف بعدیِ عدوانی اهمیت دارد؛ در خلع ید، اثبات مالکیت خواهان نقش محوری دارد. انتخاب اشتباه عنوان دعوا می‌تواند روند پرونده را دشوار کند.

راه‌های ارتباطی

برای بررسی مدارک و انتخاب مسیر مناسب با ما در تماس باشید