فاطمه رکیده
کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری مرکز
تماس و مشاوره
تقسیم ملک مشاع و افراز

تقسیم ملک مشاع و افراز

وقتی چند نفر در یک ملک به صورت مشاع شریک هستند، هر شریک اصولاً می‌تواند تعیین تکلیف سهم خود را بخواهد. افراز به معنای جدا کردن سهم هر شریک از مال مشاع است و در صورت غیرقابل افراز بودن، ممکن است مسیر فروش ملک مطرح شود.

مرجع رسیدگی به افراز همیشه یکسان نیست. اگر جریان ثبتی ملک خاتمه یافته باشد، اصل بر صلاحیت واحد ثبتی محل وقوع ملک است؛ اما در موارد خاص مانند وجود محجور یا غایب مفقودالاثر، دادگاه صالح خواهد بود.

درخواست مشاوره

تقسیم ملک مشاع و افراز چیست؟

قانون افراز و فروش املاک مشاع مصوب ۱۳۵۷، رسیدگی به درخواست افراز املاک مشاعی را که جریان ثبتی آن‌ها خاتمه یافته، در صلاحیت واحد ثبتی محل قرار داده است. تصمیم ثبت قابل اعتراض در دادگاه است. اگر ملک به تشخیص قطعی غیرقابل افراز باشد، فروش آن طبق مقررات قانونی قابل درخواست است.

افراز، تفکیک و تقسیم

افراز ناظر به پایان دادن به اشاعه میان شرکاست؛ تفکیک صرفاً قطعه‌بندی ملک است و الزاماً شراکت را از بین نمی‌برد. تقسیم مفهوم عام‌تری است و ممکن است از طریق توافق، افراز، فروش یا شیوه‌های دیگر انجام شود.

تقسیم ملک مشاع و افراز

مراحل معمول بررسی و پیگیری

بررسی وضعیت ثبتی

پلاک ثبتی، مالکیت شرکا و خاتمه جریان ثبت بررسی می‌شود.

تعیین مرجع صالح

اداره ثبت یا دادگاه با توجه به شرایط انتخاب می‌شود.

کارشناسی و بررسی قابلیت افراز

امکان تقسیم فنی و قانونی ملک ارزیابی می‌شود.

افراز یا فروش

در صورت قابلیت، سهم‌ها جدا و در غیر این صورت مسیر فروش طی می‌شود.

ملک غیرقابل افراز

اگر افراز باعث کاهش شدید ارزش، تعارض با ضوابط شهرسازی یا ایجاد قطعات نامناسب شود، ممکن است ملک غیرقابل افراز اعلام شود. پس از قطعیت این تصمیم، هر شریک می‌تواند فروش ملک را از مرجع صالح درخواست کند و بهای حاصل بین شرکا به نسبت سهم تقسیم می‌شود.

مطالب مرتبط

سوالات متداول

خواهان باید مالکیت خود را به نحو قابل پذیرش اثبات کند. در املاک ثبت‌شده، سند رسمی مالکیت نقش محوری دارد.
خلع ید علیه متصرفی مطرح می‌شود که بدون مجوز ملک را در اختیار دارد؛ تخلیه معمولاً زمانی است که تصرف ابتدا با قرارداد مانند اجاره مجاز بوده و سپس ادامه آن فاقد مجوز شده است.
در خلع ید محور اصلی اثبات مالکیت است؛ در تصرف عدوانی حقوقی، سبق تصرف خواهان و لحوق تصرف خوانده و عدوانی بودن آن اهمیت دارد.
تصرف شریک در ملک مشاع قواعد خاص دارد. امکان طرح دعوا و نحوه اجرای حکم باید با توجه به سهم مشاع، اذن سایر شرکا و نوع تصرف بررسی شود.
در صورت وجود شرایط، مطالبه اجرت‌المثل ایام تصرف می‌تواند همراه یا جداگانه مطرح شود و معمولاً ارزیابی میزان آن به کارشناسی نیاز دارد.
چون دعوا مربوط به مال غیرمنقول است، اصولاً دادگاه محل وقوع ملک صالح است؛ صلاحیت دقیق با توجه به وضعیت و خواسته‌های پرونده بررسی می‌شود.
اگر شرکا توافق نداشته باشند، بسته به وضعیت ثبتی و قانونی ملک، افراز از اداره ثبت یا دادگاه قابل بررسی است. اگر ملک قابل افراز نباشد، ممکن است مسیر دستور فروش مطرح شود.
پس از احراز غیرقابل افراز بودن، در صورت وجود شرایط قانونی می‌توان برای فروش ملک مشاع و تقسیم حاصل فروش میان شرکا اقدام کرد.

راه‌های ارتباطی

برای بررسی مدارک و انتخاب مسیر مناسب با ما در تماس باشید