فاطمه رکیده
کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری مرکز
تماس و مشاوره
سرقفلی و حق کسب و پیشه

سرقفلی و حق کسب و پیشه

سرقفلی و حق کسب و پیشه از مهم‌ترین حقوق مالی مرتبط با اماکن تجاری هستند، اما منشأ، شرایط ایجاد و شیوه مطالبه آن‌ها یکسان نیست. تشخیص قانون حاکم بر اجاره، تاریخ قرارداد و نحوه پرداخت یا انتقال حق، در تعیین نتیجه اختلاف نقش اساسی دارد.

پیش از طرح دعوا باید قرارداد اجاره، تاریخ شروع رابطه استیجاری، رسیدهای پرداخت، اجازه انتقال، نوع فعالیت و سوابق تصرف بررسی شود تا مشخص شود موضوع تابع قانون روابط موجر و مستأجر ۱۳۵۶، قانون ۱۳۷۶ یا توافق خاص طرفین است.

درخواست مشاوره

سرقفلی و حق کسب و پیشه چیست؟

سرقفلی معمولاً حقی مالی است که بر پایه توافق، پرداخت وجه یا شرایط مقرر در قانون روابط موجر و مستأجر ۱۳۷۶ ایجاد می‌شود. حق کسب یا پیشه یا تجارت، نهادی متفاوت و عمدتاً مرتبط با روابط استیجاری مشمول قانون ۱۳۵۶ است که در اثر فعالیت مستأجر و جلب مشتری شکل می‌گیرد. تعیین دقیق عنوان حق بدون بررسی تاریخ و متن قرارداد ممکن نیست.

موضوعات اصلی اختلاف

انتقال سرقفلی، تخلیه محل تجاری، تغییر شغل، تعدی و تفریط، حق انتقال به غیر، مطالبه ارزش حق و نحوه ارزیابی آن از موضوعات رایج این حوزه‌اند. در بسیاری از پرونده‌ها نظریه کارشناس رسمی برای تعیین ارزش روز حق اهمیت دارد.

سرقفلی و حق کسب و پیشه

مراحل معمول بررسی و پیگیری

بررسی قانون حاکم

تاریخ و شرایط قرارداد اجاره و تمدیدهای آن بررسی می‌شود.

احراز نوع حق

مشخص می‌شود ادعا ناظر به سرقفلی قراردادی است یا حق کسب و پیشه.

ارزیابی دلایل و ارزش حق

اسناد پرداخت، مجوزها، سابقه فعالیت و در صورت لزوم کارشناسی بررسی می‌شود.

طرح یا دفاع از دعوا

خواسته متناسب مانند تخلیه، انتقال، مطالبه حق یا دفاع در برابر آن انتخاب می‌شود.

تفاوت سرقفلی با حق کسب و پیشه

سرقفلی و حق کسب و پیشه مترادف کامل نیستند. سرقفلی بیشتر به توافق و پرداخت اولیه یا انتقال حق وابسته است، در حالی که حق کسب و پیشه در نظام قانون ۱۳۵۶ با استمرار فعالیت تجاری و شرایط قانونی ارتباط دارد. استفاده نادرست از این دو عنوان می‌تواند مسیر پرونده را تغییر دهد.

مطالب مرتبط

سوالات متداول

خواهان باید مالکیت خود را به نحو قابل پذیرش اثبات کند. در املاک ثبت‌شده، سند رسمی مالکیت نقش محوری دارد.
خلع ید علیه متصرفی مطرح می‌شود که بدون مجوز ملک را در اختیار دارد؛ تخلیه معمولاً زمانی است که تصرف ابتدا با قرارداد مانند اجاره مجاز بوده و سپس ادامه آن فاقد مجوز شده است.
در خلع ید محور اصلی اثبات مالکیت است؛ در تصرف عدوانی حقوقی، سبق تصرف خواهان و لحوق تصرف خوانده و عدوانی بودن آن اهمیت دارد.
تصرف شریک در ملک مشاع قواعد خاص دارد. امکان طرح دعوا و نحوه اجرای حکم باید با توجه به سهم مشاع، اذن سایر شرکا و نوع تصرف بررسی شود.
در صورت وجود شرایط، مطالبه اجرت‌المثل ایام تصرف می‌تواند همراه یا جداگانه مطرح شود و معمولاً ارزیابی میزان آن به کارشناسی نیاز دارد.
چون دعوا مربوط به مال غیرمنقول است، اصولاً دادگاه محل وقوع ملک صالح است؛ صلاحیت دقیق با توجه به وضعیت و خواسته‌های پرونده بررسی می‌شود.
سرقفلی حقی مالی در روابط برخی اماکن تجاری است که شرایط ایجاد، انتقال و مطالبه آن به قرارداد و قانون حاکم بر رابطه موجر و مستأجر بستگی دارد.
این دو مفهوم از نظر منشأ، قانون حاکم و شرایط مطالبه یکسان نیستند. برای تشخیص حق موجود باید تاریخ قرارداد اجاره، مفاد قرارداد و نحوه ایجاد یا پرداخت حق بررسی شود.

راه‌های ارتباطی

برای بررسی مدارک و انتخاب مسیر مناسب با ما در تماس باشید